Το αλάτι της ζωής.

Εγώ άλλα είχα στο μυαλό μου να σας γράψω σήμερα.

Ξαφνικά,όμως, πριν λίγες μέρες έπεσε στα χέρια μου ένα πολύ μικρό βιβλίο-ύμνος στην καθημερινότητα και τη ζωή και μου άλλαξε τα σχέδια. Αυτό το post αποτελεί πρόταση. Αγοράς; Αλλαγής;

 

Η Francoise Heritier είναι επίτιμη καθηγήτρια στο Κολέγιο της Γαλλίας και διακεκριμένη ανθρωπολόγος και εθνολόγος. Η ίδια παραδέχεται ότι το Αλάτι της ζωής δεν είναι καθόλου κοντά στα κείμενα και στις μελέτες που γράφει. Αποτελεί ένα “παιχνίδι πένας και φαντασίας” και πιθανότατα θα ξαφνιάσει όσους γνωρίζουν κάτι από τη γραφίδα της.

Δε θα σας κρύψω πως όταν αγόρασα το βιβλίο την περασμένη εβδομάδα δεν ήξερα ακριβώς περί τίνος πρόκειται. Στην αρχή ίσως δυσαρεστήθηκα όταν συνειδητοποίησα ότι το έργο δεν έχει καμία πλοκή, κανένα μύθο. Πρόκειται για μια απαρίθμηση, εν είδει καταλόγου, όλων των καθημερινών στιγμών που αποτελούν το “αλάτι” στη ζωή της Heritier. H ίδια επισημαίνει ότι αυτόν τον κατάλογο θα τον ολοκληρώσει αντλώντας κάπως από την ποιητική του υπερρεαλισμού: συνειρμικά και αυθαίρετα. Χωρίς καλολογίες και δεύτερες σκέψεις. “Και ό,τι προκύψει…”

Αφορμή για το χειμαρρώδη λόγο της αποτέλεσε μια καρτποστάλ που έλαβε από το φίλο της  Ζαν-Σαρλ Πιετ, έναν περίφημο καθηγητή και γιατρό, ο οποίος ζούσε αποκλειστικά και μόνο για τους ασθενείς και το λειτούργημά του. Της έγραφε πως τα κατάφερε κι “έκλεψε” λίγο χρόνο για διακοπές. Η επιλογή του ρήματος “έκλεψα” προβληματίζει τη Heritier, καθώς πιστεύει πως ο αφοσιωμένος γιατρός στερεί από την καθημερινότητά του κάθε μικρή χαρά και απόλαυση κι έτσι αρχίζει επί δύο μήνες να του στέλνει σύντομες επιστολές-καταλόγους με όσα έχουν αποτελέσει για εκείνη “το αλάτι της ζωής”.

Για εκείνη… Αυτό δεν είναι ακριβές. Πράγματι, παρατίθενται στιγμές που λάμπουν μέσα στη ζωή της συγγραφέως. Πόσοι από εμάς θα πάμε για κοινωνικό έργο στην Αφρική, θα κατακτήσουμε έδρα κοινωνικής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γαλλίας και θα ακούσουμε διαλέξεις του Λεβι Στρως; Πολλά από όσα αναφέρει στο έργο της δε γίνονται αντιληπτά από τον αναγνώστη, πόσο μάλλον από τον εκτός Γαλλίας αναγνώστη. Ας μη σταθούμε σ’αυτό όμως.

Το κείμενο αποτελεί κίνητρο και ευκαιρία για ενδοσκόπηση. Διαβάζοντάς το κανείς έχει αυτόματα την τάση να ψάξει τα στοιχεία με τα οποία ταυτίζεται ή να προσαρμόσει άλλα -τα οποία βιωματικά δεν κατέχει- στα δεδομένα της δικής του ζωής. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό καλών και κακών στιγμών που στήνουν ένα κείμενο προσωπικό, μα ταυτόχρονα κοινό, καθολικό.

Χρώματα, μυρωδιές, ήχοι, άνθρωποι, αρρώστια, θάνατος, αναμνήσεις, ερωτηματικά, απογοητεύσεις, μικροαπολαύσεις. Τα πάντα καταγράφονται αυθαίρετα, με τον ίδιο ενθουσιασμό, χωρίς καμιά ιεράρχηση ή αξιολόγηση, με τις αισθήσεις να είναι πάντα παρούσες και να διατηρούν πρωταρχικό ρόλο.

  • Να προσπαθείς να νιώσεις τη στιγμή πριν βυθιστείς στον ύπνο.
  • Η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων σου.
  • Η ολονύχτια κουβέντα.
  • Η επιθυμία να είναι όλοι γύρω σου χαρούμενοι.
  • Να ξαναθυμάσαι την ντοπιολαλιά των παιδικών σου χρόνων ή παροιμίες και παραδόσεις.
  • Να κοπιάζεις για ένα τίποτα.
  • Να έχεις συναίσθηση του εφήμερου των πραγμάτων και της ανάγκης να τα χαίρεσαι.
  • Να καθαρίζεις φακές. (ναι, σας λέω. Γράφει συνειρμικά!)
  • Να τσιρίζεις μπαίνοντας μέσα σε ένα αυτοκίνητο που ζεματάει από τον ήλιο… (Είπαμε, πρόκειται για κείμενο-εργασία. Ψάχνεις τις δικές σου στιγμές. Δώστε μου,λοιπόν, λίγο χώρο να στείλω την αγάπη μου στο βόρειο Λονδίνο…)
  • Να μην είσαι για μια φορά ετοιμόλογος. 
  • Να θυμάσαι πότε πότε να παίρνεις μια βαθιά ανάσα.

Αν βρίσκεστε σε μια φάση της ζωής σας κατά την οποία κουτουλάτε διαρκώς σε αδιέξοδα, σας συστήνω πολύ εγκάρδια αυτό το βιβλίο. Δε σας υπόσχομαι κανένα βαθυστόχαστο νόημα, καμιά τρομερή λογοτεχνικότητα. Πολλά, επίσης, δε θα τα καταλάβετε. Είμαι σίγουρη,όμως, πως θα ακούσετε πολλές φορές την εσωτερική φωνή σας να σάς υπενθυμίζει πως ” Ναι, σωστά. Αυτό έχει μια αξία, που τελευταία παραμελώ./Το έχω ζήσει./ Χαχαχα”.

Είναι από τα βιβλία που δε τα λυπάσαι να σημειώσεις πάνω τους. Ίσως,μάλιστα, επιβάλλεται. Για να ξαναγυρνάτε συνεχώς κι εύκολα, τυχαία, στις σελίδες τους και να υπενθυμίζετε στον εαυτό σας πως ίσως και αυτή η στιγμή που ζείτε ακριβώς τώρα, αυτή η κατάσταση που σας βασανίζει αυτή την περίοδο, αυτό το συναίσθημα που σας αλλοτριώνει,  αυτή η ανάμνηση από το γενέθλιο τόπο σας αποτελούν αναπόσπαστες στιγμές στο παλίμψηστο της ζωής σας και τής δίνουν γεύση. Αλμυρή.

Και κάπως έτσι, ίσως ξεκινήσετε κι εσείς ασυναίσθητα τη δική σας καταλογογράφηση.

 

 

  • Να εκπλήσσεσαι και να συγκινείσαι με μαρτυρίες του παρελθόντος.
  • Να παίρνεις το λόγο σαν να μπαίνεις σε μάχη.
  • Να βρίσκεις επιτέλους τη σωστή λέξη.
  • Να μιλάς από μέσα σου.
  • Να γράφεις με το χέρι.
  • Να μην αλλάζεις συναισθήματα για τους αγαπημένους σου.
  • Να μην αποστρέφεις το βλέμμα από τη δυστυχία.
  • Να θεωρείς τη φιλία δέσμευση.
  • Να “λιγώνεσαι στα γέλια” ή να “χύνεις ποτάμι τα δάκρυα”, μόνη, καθώς θυμάσαι τα παλιά.
  • Να μιλάς μόνο όταν έχεις κάτι να πεις.

 

 

Μπορεί και η αισιοδοξία να είναι εθιστική. Η αποδοχή της πραγματικότητας και των συνθηκών της είναι σίγουρα, από την άλλη, δύσκολη υπόθεση. Έχουν, όμως, την αξία τους κι ας το αρνούμαστε. Αποτελούν το κατά τ’άλλα πολύτιμο “αλάτι της ζωής”. Δείτε αυτό το βιβλίο σαν προσωπική εργασία αυτοπαρατήρησης.

Μέχρι το επόμενο ραντεβού μας εδώ, στη λογοτεχνική γωνιά του blog μας, να είστε ήρεμοι και χαμογελαστοί.

 

By Λέιλα Ανδριώτη 

Posted by InfinityGreeceBloggers