Η πεταλούδα που προξένησε κοσμικό

Η πεταλούδα που προξένησε κοσμικό

Καταρχάς να ξεκαθαρίσουμε ένα πράγμα …Το φαινόμενο της πεταλούδας είναι αληθινό και σε επηρεάζει αυτή τη στιγμή. Φυσικά, για να μιλήσουμε για το φαινόμενο αυτό θα πρέπει πρώτα να επικεντρωθούμε στην Θεωρία του Χάους. Τι λέει όμως αυτή τελικά;

Εξ’ορισμού, θεωρία του Χάους είναι ο κλάδος των μαθηματικών που ασχολείται με τα πολύπλοκα συστήματα στα οποία μικρές αποκλίσεις στις αρχικές συνθήκες οδηγούν σε πολύ έντονες διαφορές στις τελικές συνθήκες. Καταλάβατε τίποτα; Δεν πειράζει γι’αυτό είμαστε εδώ.

Ας κάνουμε, όμως, μια σύντομη ιστορική αναδρομή. Όλα ξεκίνησαν όταν το 1961 ο  Edward Lorenz επιχείρησε για πρώτη να προβλέψει με μαθηματική ακρίβεια την συμπεριφορά των καιρικών φαινομένων καθώς και των παραγόντων που τα επηρεάζουν. Άθελα του, λοιπόν, “έπεσε” πάνω στο πρώτα χαοτικά συστήματα που μελετήθηκαν ποτέ. Καπού εκεί έδωσε και ο ίδιος τον δικό του ορισμό για το Χάος:

«Χάος: Όταν το παρόν καθορίζει το μέλλον, αλλά η προσέγγιση του παρόντος δεν προσδιορίζει κατά προσέγγιση το μέλλον.»

Ο Lorenz, λοιπόν, παρατήρησε πως σε προσομοιώσεις καιρικών μοντέλων, όταν πολύ μικροί παράγοντες, που θεωρούσε ότι ήταν αμελητέοι, μεταβαλλόταν έστω και λίγο, τα τελικά αποτελέσματα διέφεραν δραματικά μεταξύ τους, όπως φαίνεται και στα παραπάνω διαγράμματα. Με λίγα λόγια, στην μια περίπτωση η θερμοκρασία ήταν 27.7°C και έχει λιακάδα ενώ στην άλλη περίπτωση η θερμοκρασία είναι 27.71°C και έξω ρίχνει κεραυνούς.

Καλά όλα αυτά… Το φαινόμενο της πεταλούδας όμως πως κολλάει σε όλο αυτό; Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο της πεταλούδας είναι απλά ένα παράδειγμα της θεωρίας του Χάους. Πιο συγκεκριμένα, η ονομασία προκύπτει από το ερώτημα που έκανε , ναι και πάλι ο Lorenz… Μπορεί το φτερούγισμα μιας πεταλούδας στη Νότια Αμερική να προκαλέσει ένα τυφώνα, εβδομάδες μετά, στην Ασία;

Οκ, “homework” τέλος. Πάμε τώρα στο καλό… Εσένα γιατί θα έπρεπε να σε νοιάζει το φαινόμενο της πεταλούδας  και, κατ’επέκταση, η Θεωρία του Χάους; Για να γίνει κατανοητό ας δώσουμε ένα παράδειγμα.

Έστω ένα φοιτητής, ας τον πούμε Γιάννη, σηκώνεται το πρωί για να πάει στη σχολή όπου έχει εργαστήριο! Επειδή, ομολογουμένως, βαριόταν, αντί να ντυθεί εγκαίρως, προτίμησε να κάτσει να σκρολλάρει στην αρχική του σελίδα στο Facebook. Φυσικά, όπως έχει συμβεί σε όλους μας, αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να χάσει το αστικό και να πρέπει να τρέξει στη σχολή με τα πόδια γιατί θα έπαιρνε απουσία στο εργαστήριο. Απρόσεκτος, όπως ήταν, στο δρόμο ένας αμφιβόλου ποιότητας οδηγός τον χτύπησε με το αυτοκίνητο και Γιάννης σκοτώθηκε ακαριαία. Τι θα γινόταν όμως αν ο Γιάννης αντί να χαζεύει στο Facebook είχε ντυθεί και είχε προλάβει το αστικό;

Αυτό το ερώτημα μας θέτει η Θεωρία του Χάους, Ένα ερώτημα που είναι και ταυτόχρονα μια απελευθερωτική αλήθεια. Κάθε δράση, επιλογή και απόφαση που έχεις πάρει ποτέ σε έχει οδηγήσει σε ένα μοναδικό μονοπάτι που μόνο έτσι θα μπορούσε να είναι. Ίσως σε ένα παράλληλο σύμπαν να μην έφαγες πρωινό εκείνη την μέρα και να βρήκες τον έρωτα της ζωής σου ή, αντίστοιχα, να τον έχασες. Ακόμα και αν ζούμε σε ένα βαθιά ντετερμινιστικό σύμπαν, το φαινόμενο της πεταλούδας μαρτυρεί ότι οι επιλογές μας έχουν σημασία και ότι όσο ασήμαντοι κι αν νιώθουμε μερικές φορές, εμείς καθορίζουμε την πορεία που θα πάρει η ζωή μας.

  • Akis13

    Πολυ ωραιο αρθρο.

Close Menu