Ο υπερρεαλιστής Ελυάρ

Ο υπερρεαλιστής Ελυάρ

Νταντά ή υπερρεάλ; Ο Ελυάρ απάντησε καταφατικά και στα δυο και το 1917 βλέπουμε τα πρώτα ποιήματά του να κυκλοφορούν χωρίς ακόμα να οπλοφορούν. Μελαγχολικός με μια ελπίδα γεμάτη σκόνη να φτάνει από το Παρίσι στην Ελβετία. Αναζητά και βρίσκει στις εικόνες του το χαμόγελο, την ευτυχία στις απλές, καθημερινές σκηνές και κινήσεις των ανθρώπων, των ζώων. Κάθε ποίημά του είναι μουσικό κομμάτι, το οποίο παίζεται στο ρυθμό της σοβαρότητας και της καλοσύνης. Οι λέξεις γίνονται αξίες και ο καλλιτέχνης εξασκείται πάνω στην παρτιτούρα των εναρμονισμένων εικόνων.

Η καριέρα του Ελυάρ αρχίζει με τον ντανταϊσμό, το σκάνδαλο, την αντίσταση και την επανάσταση στην ίδια την αντίσταση. Εναντιωνόταν στον αστικό εκφυλισμό, στις αρχές, όχι μόνο στο σύστημα αλλά και στο αντι – σύστημα. Ήταν μια παρέα ο Ελυάρ με τον Τζαρά, τον Μπρετόν και τον Περέ, το ένα έφερε το άλλο κι ο ντανταϊσμός πέρασε στα χέρια του υπερρεαλισμού. Το υπερρεάλ, λοιπόν, έδωσε στην πραγματικότητα και αναφορικότητα του κειμένου την ευκαιρία να υπερβεί τον ευατό της παραβλέποντας τον έλεγχο της λογικής και δίνοντας προβάδισμα στον αυτοματισμό της σκέψης και της γραφής.

Ο υπερρεαλισμός είναι κίνημα συλλογικό, γίνεται από όλους, όχι από έναν. Σκοπός της είναι να είναι προσιτή σε όλους και να τους εμπνέει. Το 1925 ο Ελυάρ με τον Περέ έχουν συγκεντρώσει 152 Παροιμίες προσαρμοσμένες στη σημερινή μόδα, ένα βιβλιαράκι αφοριστικά σκληρό και το 1930 με τον Ρενέ Σαρ και τον Μπρετόν εκδίδουν μια συλλογή ποιημάτων, το Επιβραδύνατε Εργασίας. Τότε εκδίδει κι ένα βιβλίο σε συνεργασία μόνο με τον Μπρετόν, την Άμωμη Σύλληψη με την οποία παρουσιάζουν και ξεκαθαρίζουν τους σκοπούς του υπερρεαλισμού.

H μεγάλη μέρα

Στη Γκαλά Ελυάρ

Έλα, ανέβα. Όπου να ‘ναι τα πιο ανάλαφρα φτερά, σκάφανδρο του αέρα, θα σε κρατήσουν απ’ τον λαιμό.Η γη κομίζει μόνο το αναγκαίο και τα πανέμορφά σου πουλιά, χαμόγελο. Στους τόπους της θλίψης σου, όπως μια σκιά πίσω απ’ τον έρωτα, το τοπίο καλύπτει τα πάντα.

Έλα γρήγορα, τρέξε. Και το σώμα σου πάει πιο γρήγορα απ’ τις σκέψεις σου, αλλά τίποτα, ακούς; τίποτα, δεν μπορεί να σε ξεπεράσει.

(1926 – Πρωτεύουσα της οδύνης)

 

By Νένα Σιδηροπούλου

Close Menu